De Sportvisunie zet zich in voor schoon water en een goede visstand. Het partnerschap met Maas Cleanup moet die missie verder versterken. We spreken Jorg Nelissen, belangenbehartiger van de Sportvisunie: “We nemen onze verantwoordelijkheid serieus.”
In Nederland vissen zo’n 1,7 miljoen mensen minstens één keer per jaar. Dat maakt deze buitenactiviteit omvangrijk, wat vraagt om een stevige organisatie. “Daarvoor bestaat de Sportvisunie,” vertelt Jorg. “Wij zijn een koepelorganisatie die is ontstaan uit het samengaan van zes regionale hengelsportfederaties en Sportvisserij Nederland. Samen vertegenwoordigen we zo’n 700.000 leden van in totaal 630 aangesloten hengelsportverenigingen.” Daarmee behoort de sportvisserij, na voetbal en tennis, tot de grootste sportbond van Nederland.
“Maar naast sportbond zijn we ook een natuurorganisatie. Ons werk gaat over vissen – zowel de sport en hobby, als de dieren zelf.” Volgens Jorg maakt dat de organisatie uniek, maar vaak ook niet goed begrepen. “Nog steeds denken sommige mensen dat sportvisserij en natuurbehoud tegenover elkaar staan, maar dat is niet zo. Sportvissers zijn juist natuurliefhebbers in hart en nieren, en hebben misschien zelfs wel méér oog voor het welzijn van vissen dan de gemiddelde Nederlander. Het is namelijk de sportvisserij die als eerste voor de visstand in de bres springt als daar iets niet goed gaat.”
De Sportvisunie draagt dan ook een belangrijke verantwoordelijkheid voor het onderwaterleven. “Vis & Water is onze grootste afdeling. Daar draait het om schoon water, gezonde oevers en een goede visstand,” vertelt Jorg. In de praktijk betekent dat een combinatie van regelgeving, handhaving en bewustwording. “Er zijn veel regels waar sportvissers zich aan moeten houden. Die zijn gebaseerd op lokale kennis en wetenschap en worden streng gehandhaafd door controleurs van aangesloten hengelsportverenigingen. Onze handhavers gebruiken die controles ook om bewustwording te creëren. Zo spreken zij jaarlijks minimaal 70.000 sportvissers aan over het zorgvuldig omgaan met de gevangen vis en omgeving. Zwerfafval opruimen hoort daar natuurlijk ook bij!”
Daarnaast zet de organisatie sterk in op duurzaamheid en verantwoord sportvissen. “De Sportvisunie heeft, in aanvulling op de wettelijke bepalingen, gedragscodes opgesteld zodat er extra respectvol met de natuur en haar bewoners wordt omgegaan. Denk bijvoorbeeld aan onthaakmatten, milieuvriendelijk materiaal en het gebruik van een hengel in plaats van netten. Ook zijn er gesloten periodes, zodat vissen veilig kunnen paaien.” Dat zijn een hele hoop maatregelen. “Gelukkig doen we dat niet alleen. We werken nauw samen met Rijkswaterstaat en Natura 2000, en ook met regionale partijen zoals de waterschappen, gemeenten en lokale natuurverenigingen.”
Maar voor de Sportvisunie is het voorkomen van schade niet genoeg, vertelt Jorg; ze willen namelijk ook actief bijdragen aan een positieve impact op de natuur. “Dat doet de Sportvisunie bijvoorbeeld door onderzoek naar vismigratie van kwetsbare soorten, het verbeteren van paaigebieden en zelfs de herintroductie van nagenoeg uitgestorven vissoorten. Daarnaast maken we ons sterk om de negatieve impact van waterkrachtcentrales op de visstand te verkleinen en doen we samen met Rijkswaterstaat onderzoek naar plastic vervuiling.”
Een project waar Jorg het meest trots op is? “Ons zalmherstelproject! In samenwerking met verschillende partners worden er in de Maas volwassen zalmen gevangen. De jongen die zij in de kwekerij voortbrengen worden vervolgens uitgezet in zijbeekjes van de Maas. Vanuit deze natuurlijke paaigebieden kunnen zij opnieuw naar zee trekken om daar op te groeien en hopelijk in een later stadium terug te keren naar de Maas.” Jorg vertelt dat dit project blijvend de aandacht vraagt voor systeemherstel en het oplossen van migratieknelpunten.
Jorg: “Binnen onze projecten krijgen jongeren speciale aandacht. Zij zijn de toekomst, dus we vinden het belangrijk hen actief te betrekken bij ons werk. En veel jeugd vist – zo’n 330.000 kinderen tot 15 jaar in Nederland – dus wij zijn ervan overtuigd dat jong geleerd ook hier echt oud gedaan is.”
“Wie jong leert kijken naar de onderwaterwereld, neemt dat de rest van zijn leven mee.”
Dat doen ze onder andere met hun Vissenschool-programma voor basisschoolleerlingen van groep 7 en 8. “Dat programma bieden we gratis aan om steeds meer kinderen mee te nemen in de onderwaterwereld.” De VISles bestaat uit twee delen: eerst een biologieles in de klas, daarna een korte excursie – inclusief cleanup – met de VISmeester- of juf naar een beekje in de buurt. “Het is geweldig om te zien hoe enthousiast kinderen worden wanneer iets wat voor hen eerst onzichtbaar was, ineens tastbaar wordt en zo dichtbij komt.”
Toch is er nog veel werk aan de winkel. “De zichtbare waterkwaliteit is de afgelopen 20 jaar flink verbeterd. Er worden minder voedingsstoffen in het water geloosd waardoor eutrofiëring is afgenomen.” Maar daartegenover staan nieuwe zorgen: “Om microplastics bijvoorbeeld, maar ook om industriële chemicaliën zoals PFAS en medisch afval van bijvoorbeeld hormonale anticonceptie”. Over de invloed daarvan op de visstand is nog veel onzekerheid, vertelt Jorg. “De effecten zijn onvoldoende zichtbaar, maar dat betekent niet dat ze er niet zijn.”
Wel ziet Jorg dat de visstand de afgelopen 35 jaar flink is veranderd, al is niet altijd duidelijk wat daar de oorzaak van is. “We hebben steeds meer te maken met exoten en zien dat de biodiversiteit voortdurend verschuift. Ook nemen bepaalde migrerende soorten, zoals de paling, sterk af door migratieobstakels,” legt hij uit. Volgens Jorg schuilt het grootste risico hiervan in het zogenoemde ‘shifting baseline syndrome’: “Ons referentiekader verschuift voortdurend. Wat we nu normaal vinden, was twintig jaar geleden misschien nog ondenkbaar. Daardoor onderschatten we langzaam maar zeker de achteruitgang.”
Naast de onzichtbare waterkwaliteit blijft zwerfafval ook een hardnekkig probleem voor sportvissers. Sterker nog: zwerfafval is een van de grootste ergernissen voor sportvissers, volgens Jorg. “Vandaar dat we Vang5 zijn gestart. Dat is een doorlopende campagne die sportvissers stimuleert om bij elke visbeurt vijf minuten op te ruimen of vijf stuks afval te verwijderen.” Jorg gelooft dat deze kleine acties de sleutel zijn tot grote impact: “Als een groot deel van de 1,7 miljoen vissers dat doet, maakt dat écht verschil!”
Toch schrikt Jorg nog altijd van de hoeveelheid zwerfafval die in slechts vijf minuten wordt verzameld. Volgens hem komt dat mede doordat veel mensen zich onvoldoende bewust zijn van hun eigen impact en daarom te makkelijk naar anderen wijzen. “Maar iedereen heeft een aandeel in het zwerfafvalprobleem, en dus kan ook iedereen bijdragen aan de oplossing. Dat vind ik een mooie uitdaging: hoe motiveer ik zoveel mogelijk mensen om verantwoordelijkheid te nemen voor hun eigen leefomgeving?”
Waarom de Sportvisunie partner is geworden van Maas Cleanup, is voor Jorg overduidelijk. “Schoon water zit in het DNA van de Sportvisunie. We zijn landelijk partner van Nederland Schoon, maar willen lokaal ook concreet bijdragen aan een gezonde riviernatuur. En als je daar als organisatie écht werk van wilt maken, is er eigenlijk maar één plek waar je moet zijn: Maas Cleanup. Het gaat daarbij niet alleen om opruimen, maar juist om het goede voorbeeld geven.”
“Wij willen samen met Maas Cleanup verantwoordelijkheid nemen voor onze leefomgeving en laten zien dat kleine acties lokaal een grote impact kunnen hebben.”
De Sportvisunie heeft verschillende ambities binnen het partnerschap. “Natuurlijk trekken we zelf de oevers op. Dat hebben we in maart tijdens de Cleanup Days ook gedaan op verschillende locaties in Nederland. Zo haalden we bijvoorbeeld in de omgeving van Roermond met 75 enthousiaste vrijwilligers 15 kubieke meter afval op!” Maar daar blijft het niet bij voor de Sportvisunie. “We ondersteunen ook bij de logistiek van opruimacties met onze kennis, materialen en communicatie middelen.”
Afsluitend benadrukt Jorg dat vooral de zichtbaarheid die Maas Cleanup creëert hen aanspreekt. “Maas Cleanup maakt zichtbaar wat voor veel mensen onzichtbaar is. En dat is precies wat we nu nodig hebben. Want te weinig mensen zijn zich bewust van de omvang van het zwerfafvalprobleem én van de mogelijkheden die ze zelf hebben om daar iets aan te doen.” Maas Cleanup creëert die bewustwording, vertelt Jorg, en dat is volgens hem de allereerste stap naar structurele verandering richting een schone Maas en gezonde riviernatuur.
“En eigenlijk is het voor ons sportvissers heel simpel: wij willen onze visstek schoner achterlaten dan hoe we hem aantroffen. In die zin durf ik wel te zeggen dat sportvissers verder kijken dan hun hengel lang is”, eindigt Jorg Nelissen.
Tekst door Kyra Dols
Foto’s door Sander Boer / Sportvisunie
Traditiegetrouw komen voorafgaand aan de Cleanup Days bestuurders, ondernemers en vrijwilligers samen voor een inhoudelijke conferentie. Dit jaar draait de bijeenkomst om blijvende impact. Hoe maak je écht verschil? En hoe betrek je jongeren daarbij?
15.000 mensen op de been. Van Eijsden tot aan Rotterdam. Samen met buren, familie, collega’s en vrienden. Met één gezamenlijke missie: een schone Maas en gezonde riviernatuur. De oevers kleurden blauw, en dat maakte impact.
Waterschap Limburg staat midden in de strijd voor een schone Maas - voor ons, de natuur én de economie. Maar dat is niet altijd makkelijk. We spreken Arnold Jansen en Maurice Franssen over een grote uitdaging voor het Waterschap: plasticvervuiling.
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief en blijf up-to-date
over onze acties en ons netwerk
